Nieuws: 23 May 2017

" alt="">

Wie werkt hard en is toch onzichtbaar?

Een theoloog die is gepromoveerd op schoonmakers en hun werk? Bijzonder, maar Jorcho van Vlijmen koos er bewust voor.

Met zijn proefschrift ‘Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet’ wil hij graag een maatschappelijke dialoog starten over de onzichtbaarheid van de tienduizenden schoonmakers in Nederland.

Alleen opvallen als je je werk niet goed doet

“De mannen en vrouwen die dagelijks onze werkplekken, scholen, ziekenhuizen, vakantieparken en hotelkamers schoonmaken, vallen ons vooral op wanneer ze hun werk niet goed doen. Ze verschijnen dan in de kruimels die op ons bureau liggen, in de stofvlokken onder de radiator of in een koffiekring op tafel. Deze voorbeelden van vuil, die er eigenlijk niet mogen zijn, maken de schoonmaker tijdelijk zichtbaar”, stelt Van Vlijmen vast in de inleiding van zijn proefschrift.

Onderzoek vrijwel nooit over schoonmakers

Volgens Van Vlijmen krijgen veel schoonmakers niet de erkenning en waardering voor hun werk die zij verdienen. Een aantal jaren werkte hij aan zijn proefschrift ‘Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet’. Hij volgde een schoonmaak-opleiding en sprak uitgebreid met 24 schoonmakers. “Het is bijzonder hoe weinig onderzoek er naar de schoonmaak is gedaan. En de onderzoeken die er zijn, gaan vooral over efficiency en bedrijfsvoering. Het gaat vrijwel nooit over de schoonmakers zelf.”

Schoonmakers worden letterlijk niet gezien

Uit de interviews kwam een schrijnend beeld naar voren van de situatie waar schoonmakers in zitten. “Voor henzelf is schoonmaken echt een vak. Ze willen het zo goed mogelijk doen en halen daar voldoening uit. Maar voor de mensen voor wie ze werken, zijn ze onzichtbaar. Soms letterlijk, als schoonmakers niet worden gezien en niet worden gegroet. Vaak ook figuurlijk: ze krijgen niet de erkenning en waardering voor hun werk. Het schoonmaakwerk wordt gezien als ‘dirty work’, minderwaardig werk, dat iemand nu eenmaal moet doen.”

Weten dat anderen op je neerkijken pijnlijk

Van Vlijmen constateert in zijn proefschrift dat schoonmakers het ‘niet gezien worden’ vervolgens ook op zichzelf betrekken. “Ze beseffen dat anderen op hen neerkijken en afstand houden. Dat is pijnlijk. Het geeft veel schoonmakers een gevoel van minderwaardigheid. Ze hebben last van een stigma: schoonmakers worden gezien als mensen die hun kansen niet hebben benut en gegrepen. Als straf moeten ze dan maar schoonmaakwerk doen, want iets anders kunnen ze niet.”

Niet welkom zijn in het moderne paradijs

In zijn proefschrift legt hij – vanuit zijn theologische achtergrond – een link met het Bijbelse paradijsverhaal. “Schoonmakers werken voor een modern paradijs, maar zijn er zelf niet welkom.” Hij noemt een bizar voorbeeld uit een van zijn interviews. “Een schoonmaker die bij een apotheek werkte, vertelde me hoe alle collega’s met Sinterklaas een chocoladeletter mee naar huis kregen. Zij kreeg niks. Na het weekend lagen er nog een paar. ‘Gooi die maar weg’, zeiden ze tegen haar. Niemand dacht eraan de schoonmaker ook een letter te geven.”

Onzichtbare schoonmakers gezicht geven

Met zijn proefschrift wil Van Vlijmen de onzichtbare schoonmakers een gezicht geven. “Mens-zijn betekent oog hebben voor de ander die voor ons zorgt en die zelf ook onze zorg verdient.” Hij doet daartoe een aantal aanbevelingen:

  • Meer onderzoek naar de ervaring van de schoonmaker en de effecten van onzichtbaarheid.
  • Onderzoek naar de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO), waarbij het gaat om de vraag of schoonmakers meer het gevoel hebben erbij te horen en gelukkiger zijn als zij op papier ook collega’s zijn.
  • Meer aandacht in hbo-opleidingen facility management voor de schoonmakers; schoonmaak wordt nu te veel gezien als dienstverlening, waarbij het vooral draait om inkoop, beheer en controle van schoonmaakdiensten.

Jorcho van Vlijmen is op 19 april gepromoveerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Bron: servicemanamagement.nl