Veerkracht is het proces waarin iemand zich op een positieve manier aanpast aan stress of tegenslag die hem of haar potentieel uit evenwicht brengt, en waardoor het functioneren en het mentale welbevinden behouden of herwonnen wordt. Dit proces komt tot stand door op een effectieve manier persoonlijke hulpbronnen en hulpbronnen uit de omgeving te mobiliseren.*
Veerkracht houdt mensen in balans en inzetbaar.
Veerkracht groeit door eigen regie op keuzegedrag binnen de cirkel van invloed en betrokkenheid m.b.t. de leefstijldomeinen (voeding, beweging, ontspanning, sociale relaties, werktevredenheid en zingeving).
Een veerkrachtige organisatie bezit het vermogen om tegenslagen, schokken en fundamentele veranderingen te weerstaan, zich succesvol aan te passen, te leren van ervaringen en zelfs te groeien, met behoud van kernfuncties en het nastreven van lange-termijn doelen door een combinatie van adaptief vermogen, leerprocessen en een veerkrachtige cultuur, ondersteund door technologie en data.
Verminderde veerkracht is meestal te wijten aan meerdere oorzaken en leefstijlfactoren. Tegelijk zijn er ook belangrijke tendensen waarneembaar in de samenleving waarin de lat steeds hoger komt te liggen:
• Kwart van Nederlanders hebben psychische problemen (RIVM);
• 1 op de 4 medewerkers in de leeftijd van 18 tot en met 34 jaar ervaren burn-outklachten. Ernst van burn-outklachten onder jonge medewerkers neemt toe. Het aandeel van verzuim door werkgerelateerde psychische klachten stijgt ook. (TNO en CBS)
• De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) slaat alarm:`De ‘hypernerveuze samenleving’ dringt door in alle aspecten van ons leven: werk, school, vrije tijd – overal is de verwachting om beter en sneller te presteren. Tegelijk wordt het individu zelf als enige verantwoordelijk gehouden voor het eigen geluk. – Realiseren van een gezonde cultuur- en structuurverandering vraagt om samenwerking en een lange adem: van overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven, professionals én burgers. Alleen samen kunnen we de hypernerveuze samenleving tot rust brengen en de mentale volksgezondheid herstellen.
| Mentaal | Emotioneel | Fysiek | Gedrag |
| Relativeren | Content & zelfvertrouwen | Energiebehoud | Doorzettings-vermogen |
| Focus | In verbinding zijn | Uitgerust | Flexibel |
| Oplossingsgericht | Optimisme | Zelfzorg | Acceptatie grenzen |
| Helikopter view | Zelfbeheersing | Gezonde leefstijl | Bijtijds pauzeren |
| Zelfreflectie | Hoopvol | Niet vaak ziek | Betrokken & hulp bronnen aanboren |
| Realistisch | Empathisch | Vitaal | Verantwoordelijkheid |
| Mentaal | Emotioneel | Fysiek | Gedrag |
| Piekeren | Meer bang, boos, … | Hoge adem | Moeite met contact |
| Concentratieverlies | Eenzaam, verveeld | Spierspanning | Onhandigheid |
| Perceptieverlies | Controleverlies emotie | Onregelmatige hartslag | Niet kunnen afschakelen |
| Denken in moeten, … | Spijsvertering | Moeite slaap | |
| etc. | etc. | etc. | etc. |
Onze aandacht en ons keuzegedrag binnen de 6 leefstijldomeinen tezamen beïnvloeden de mate waarin we mentaal (IQ), fysiek (FQ), emotioneel (EQ) en spiritueel (SQ) in balans zijn.
Wetenschappelijk is bewezen dat de samenhang tussen deze domeinen gezondheid en inzetbaarheid beïnvloeden.
| Leiderschap & cultuur | Medewerkers & teams | Structuur & processen | Verandering & herstel | Externe oriëntatie |
| Duidelijke koers | Betrokkenheid, werkgeluk & eigenaarschap | Snelle, decentrale besluitvorming | Snelle aanpassing aan verandering | Sterke relaties met stakeholders |
| Open en heldere communicatie | Duurzaam & wendbaar inzetbaar | Continu verbeteren | Continuïteit bij tegenslag | Actief inspelen op signalen uit de omgeving |
| Psychologische veiligheid | Onderlinge steun & balans in werkdruk | Vooruit denken in scenario’s | Snel herstel na verstoringen | Goede reputatie en betrouwbaarheid |
•Duale verantwoordelijkheid
•Zowel medewerker als werkgever zijn aan zet
•Door medewerkers toegang te geven tot verschillende vormen van ondersteuning, zoals coaching, preventieve gesprekken en educatie kunnen zij beter omgaan met stress en veerkracht adequaat beïnvloeden. Het tijdig signaleren van aanwijzingen voor verminderde veerkracht is een cruciale rol bij duurzame inzetbaarheid en het voorkomen van langdurige uitval. Daarbij is het niet alleen van belang om deze signalen te herkennen, maar ook om passende maatregelen in te zetten om zowel de gezondheid als de veerkracht en inzetbaarheid van medewerkers te behouden en van je organisatie.
Zowel preventief als bij ziekteverzuim en werkhervatting:
o Voor medewerkers:
o Veerkrachtmodule (5 coachgesprekken)
o Workshop Inzetbaarheid
o Voor leidinggevenden en management:
o Workshop Werkgeluk
o Vitaal Leiderschapsprogramma
*Definitie VK volgens: Soyez et al., 2023